فاعل غير مختار است جهان أزلي است ، واينان مىگويند كه چون جهان آغازى دارد پس خدا فاعل مختار است . ولى ، در مورد اين مسأله كه وجود خدا عين ذات أو يا زائد بر آن است ، متصوّفان مذهب كاملا مخالفى اختيار مىكنند . به جاى آنكه خدا را مركّب از ذات ووجود تصوّر كنند ، وى را وجود مطلق مىدانند . بدين ترتيب نه تنها از مسئلهء تعيين نسبت وجود خدا به ذات أو پرهيز مىكنند ، بلكه علاوة بر آن‌ديگر ناگزير از آن نيستند كه همچون متكلّمان وفيلسوفان براي يگانگى خدا دليل بياورند ، چه تصوّر كثرت در يك مفهوم مطلق ممتنع است . ج . منابعى كه جامى در تأليف الدّرّة الفاخرة از آنها بهره بردارى كرده است . جامى براي معرّفى كردن مذاهب متكلمان وفلاسفه ومتصوّفان سخت به عدّه‌اى كتابهاى معتبر ومعروف متّكى بوده است . بسيارى از موادّى كه در الدّرّة الفاخرة ونيز در حواشي آمده ، فقراتى است كه يا از آن كتابها گرفته شده يا مورد تفسير قرار گرفته است . گاه خود جامى به اين نقلها اشاره كرده ومنبع آنها را شناسانده است . ولى ، غالبا ، آنها را به صورتي در كتاب خود آورده است كه گويى خود وى نويسندهء آنها بوده است 5 . آثار كلامي اصلى كه جامى از آنها نقل كرده ، شرح المواقف جرجانى وشرح المقاصد تفتازانى است . فقره‌هاى گسترده‌اى از شرح الإشارات طوسي ورسالهء أو در جواب سؤالات صدر الدّين قونوى نيز در معرّفى بعضي از نظرهاى فلاسفه نقل كرده است . چنانكه انتظار مىرود ، منابع جامى براي نماياندن مذهب متصوّفان متعدّد وگونه‌گون است . آثاري كه از آنها فراوان نقل كرده اينها است : مصباح الانس فنارى ، مطلع خصوص الكلم قيصرى ، زبدة الحقائق همداني ، فتوحات المكّيّهء ابن عربى ، وكتاب النّصوص واعجاز البيان قونوى .